Podstawowe materiały stosowane do produkcji rękojeści noży

Podstawowe materiały stosowane do produkcji rękojeści

Wiele osób rozważając kupno nożna skupia się jedynie na jego głowni, podczas gdy rękojeść noża wcale nie jest mniej ważnym elementem. To od rękojeści zależy jak nóż będzie nam leżał w dłoni. Oprócz długości, grubości czy profilu rękojeści bardzo ważnym elementem jest materiał, z którego jest wykonana.

Drewno:

Jeden z historycznie najstarszych, klasyczny materiał na rękojeści noży. Stosuje się wiele rodzajów drewna od egzotycznych gatunków typu cocobolo, heban, imbuya, pakka, przez tradycyjne gatunki europejskie takie jak brzoza, buk, kasztan, wiśnia, orzech, drzewo oliwne, po barwioną sklejkę. Drewno jest zazwyczaj uszlachetniane substancjami ochronnymi, czasem barwione. Ustępuje nowoczesnym materiałom syntetycznym pod względem wytrzymałości oraz odporności na wodę i czynniki chemiczne, jednak ze względu na swą estetykę i niepowtarzalny klimat wciąż jest chętnie stosowane w nożach wszelkich typów i klas cenowych.

Przykładowa drewniana rękojeść:

Kość / Róg:

Kości i poroże dzikich zwierząt to podobnie jak drewno jeden z historycznie najstarszych, klasyczny materiał na rękojeści noży. Czasem pozostawia się naturalną fakturę materiału, częściej graweruje i/lub poleruje. Szczególnie chętnie stosowany w nożach przeznaczonych dla myśliwych. Najdroższą odmianą tego materiału są skamieniałości, np. ciosy mamuta lub skamieniałe kły i kości wymarłych drapieżników mega-fauny.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z kości:

Skóra:

Sprasowane krążki skóry nałożone bezpośrednio na stalowy trzpień noża. Jeden z historycznie najstarszych, klasyczny materiał na rękojeści noży. Przyjemny w dotyku, o stosunkowo dobrej przyczepności do dłoni. Ustępuje nowoczesnym materiałom syntetycznym pod względem wytrzymałości oraz odporności na wodę i czynniki chemiczne, jednak ze względu na swą estetykę i niepowtarzalny klimat wciąż jest chętnie stosowane w nożach wszelkich typów i klas cenowych.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną ze skóry:

Cord Wrap:

Oplot wykonany bezpośrednio na stalowym trzpieniu noża, obecnie najczęściej z nylonowej, nierozciągliwej linki spadochronowej. Może być prosty lub o skomplikowanym splocie, np. nawiązującym do oplotów wykonywanych na tradycyjnych mieczach japońskich. Tani w produkcji, daje dobrą przyczepność do dłoni. Jego wady to wrażliwość na uszkodzenia ostrymi przedmiotami oraz tendencja do kumulowania wilgoci, co ma znaczenie w przypadku stali narzędziowych i sprężynowych.

Przykładowy nóż z rękojeścią typu cord wrap:

Rękojeść noża wykonana z oplotu Cord Wrap

Stamina Wood:

Kompozyt będący połączeniem forniru z żywicami epoksydowymi, silnie sprasowany w wysokiej temperaturze. Wytrzymalszy i odporniejszy od drewna, ponadto materiał ciekawy pod względem estetycznym.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z materiału typu stamina:

Micarta:

Laminat z warstw płótna lub papieru zatopionego w żywicy epoksydowej i prasowanego pod ciśnieniem. Odporny na działanie wody i większości popularnych czynników chemicznych. Wytrzymałość tylko trochę mniejsza od G10. W zależności od doboru płótna lub papieru można osiągać ciekawe efekty kolorystyczne i różnorodne faktury. Micartę obrabia się metodą skrawania, można jej także nadawać anty-poślizgową fakturę jeszcze na etapie prasowania. Stosowana głównie w nożach średniej i wyżej klasy.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z micarty:

Rękojeść noża wykonana z materiału typu micarta

G-10:

Laminat z warstw włókna szklanego zatopionego w żywicy epoksydowej. Wytrzymały, odporny na uderzenia, działanie większości czynników chemicznych oraz niskich i wysokich temperatur. Nie przewodzi prądu elektrycznego. Dzięki procesom trawienia, grawerowania lub piaskowania można uzyskać faktury anty-poślizgowe o doskonałej przyczepności. Stosowany na rękojeści wysokiej klasy noży z głownią stałą oraz jako zewnętrzne okładziny bądź szkielet w nożach składanych.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z G-10:

Carbon Fiber:

Laminat z warstw włókna węglowego prasowanego z żywicą. Niezwykle wytrzymały, twardy, odporny chemicznie i estetyczny materiał. Jedyną jego wadą jest dobre przewodnictwo prądu elektrycznego oraz stosunkowo słabe właściwości anty-poślizgowe. Można go obrabiać metodą skrawania. Zazwyczaj stosowany tylko w nożach wyższej klasy.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z Carbon Fiber

Kraton:

Termoplastyczna guma polimerowa o wysokiej odporności na pękanie i wycieranie. Nie parcieje, odporny na benzynę, olej, niskie i wysokie temperatury. Dzięki możliwości produkcji metodą wtryskową można go formować w dowolne kształty i nadawać dowolne faktury anty-poślizgowe. Charakteryzuje się bardzo dobrą przyczepnością do ręki i doskonale tłumi wstrząsy, co ma znaczenie zwłaszcza w większych nożach przystosowanych do rąbania. Najczęściej w kolorze czarnym, można go jednak barwić na dowolne kolory.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z kratonu:

Thermorun:

Termoplastyczna guma o właściwościach zbliżonych do kratonu. Podstawowa różnica to większa twardość, co poprawia odporność na uszkodzenia mechaniczne, lecz równocześnie zmniejsza nieco przyczepność i zdolność do tłumienia wstrząsów. Najczęściej w kolorze czarnym, można go jednak barwić na dowolne kolory.

Zytel / FRN / GV6H:

Nylon wzmocniony mikro-włóknami szklanymi. W zależności od typu użytego nylonu oraz ilości włókna szklanego może być mniej lub bardziej elastyczny. Bardzo odporny na wycieranie i pękanie. Dzięki możliwości produkcji metodą wtryskową można go formować w dowolne kształty i nadawać dowolne faktury anty-poślizgowe. Stosowany na rękojeści noży z głownią stałą a także jako szkielet lekkich noży składanych. Może występować z anty-poślizgowymi wkładkami z kratonu lub innej termogumy. Najczęściej w kolorze czarnym, można go jednak barwić na dowolne kolory.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną z FRN

Rękojeść noża wykonana z FRN

Noryl GTX:

Materiał bardzo podobny pod względem właściwości mechanicznych i procesu produkcji do Zytelu, różniący się głównie zastosowaniem w bazie nylonowej włókien kewlarowych zamiast szklanych. Wytrzymalszy, nieco droższy. Najczęściej w kolorze czarnym, można go jednak barwić na dowolne kolory.

ABS:

Twarde, udaroodporne tworzywo polimerowe, formowane metodą wtryskową. Powszechnie stosowane w przemyśle wszędzie tam gdzie potrzebna jest wysoka wytrzymałość. Najczęściej czarne, można je jednak barwić na dowolne kolory. Używany także jako materiał na pochwy do noży.

Stal 410:

Stal stosowana głównie w nożach składanych jako materiał na szkielet wewnętrzny i blokadę, rzadziej jako zewnętrzne okładziny lub rękojeść o konstrukcji integralnej z blokadą mono-lock. Charakteryzuje się dużą sprężystością i odpornością na korozję.

Stal 420J2:

Stal o podobnych zastosowaniach do 410, jednak dzięki lepszym właściwościom mechanicznym występuje też jako materiał na głownie tańszych noży, najczęściej kuchennych.

Przykładowy nóż z rękojeścią wykonaną ze stali 420J2:

Aluminium:

Hartowane aluminium stosowane w przemyśle lotniczym, czyli 6061 T-6 Aircraft Aluminium. Lekki i wytrzymały materiał, odporny na korozję. Aluminium często stosuje się jako szkielet noży składanych oraz jako zewnętrzne okładziny. Zazwyczaj występuje w połączenie z zewnętrznymi wkładkami anty-poślizgowymi z Kratonu, Zytelu, G10 lub innego tworzywa zwiększającego pewność chwytu. Na aluminium można grawerować w dowolne faktury a także barwić je dzięki procesowi anodyzacji.

Przykładowy nóż z aluminiową rękojeścią:

Tytan:

Hartowany stop tytanu z aluminium i wanandem, czyli 6AL-4V Titanium. Twardy, odporny na uderzenia a zarazem lekki metal. Stosowany głównie w nożach składanych jako materiał na szkielet wewnętrzny i blokadę liner-lock, rzadziej jako zewnętrzne okładziny. Jest to też najlepszy materiał na rękojeść o konstrukcji integralnej z blokadą mono-lock. Podobnie jak w przypadku aluminium na tytanie mogą być grawerowane dowolne faktury, może też być barwiony w procesie anodyzacji. Spotykany praktycznie tylko w najlepszych nożach średniej i wyższej klasy.

Przykładowy nóż z tytanową rękojeścią: